{"id":3201,"date":"2026-02-27T02:36:34","date_gmt":"2026-02-26T23:36:34","guid":{"rendered":"https:\/\/melihayildiz.org\/?p=3201"},"modified":"2026-02-27T02:38:50","modified_gmt":"2026-02-26T23:38:50","slug":"yugoslavyanin-kalbinden-adriyatike-yolculuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/melihayildiz.org\/?p=3201","title":{"rendered":"Yugoslavya’n\u0131n Kalbinden Adriyatik’e Yolculuk"},"content":{"rendered":"\n

Yugoslavya\u2019n\u0131n kalbinden Adriyatik\u2019e yolculuk! Tito\u2019nun akl\u0131ndan ge\u00e7en ilk c\u00fcmle buydu san\u0131r\u0131m. Projenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla ilgili bir\u00e7ok sebepten bahsediliyor. Tito\u2019nun Adriyatik\u2019i sevmesi, Tito\u2019nun sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131, Tito\u2019nun  hedonist olmas\u0131, Yugoslavya\u2019n\u0131n prestiji. Sosyalist Federal Cumhuriyetin halklar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendirmek.  Tito\u2019nun \u00fclkenin ekonomisini b\u00fcy\u00fctmek istemesi.  Sebep; bunlar\u0131n hepsi.<\/p>\n\n\n\n

Bar-Belgrad demiryolu hatt\u0131nda ki yolculuk inan\u0131lmazd\u0131. Hala Avrupa\u2019n\u0131n en iyi tren rotalar\u0131ndan biri. Benim i\u00e7in manzaralardan daha inan\u0131lmaz olan 1950\u2019lerde b\u00f6yle bir demiryolu hatt\u0131n\u0131n yap\u0131labilmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. Tren sert do\u011fa ko\u015fullar\u0131nda yolalan bir hayvan gibiydi. Ancak y\u0131rt\u0131c\u0131 bir ku\u015f bu kadar y\u00fcksekten u\u00e7abilirdi, ancak bir s\u00fcr\u00fcngen b\u00f6yle yerin alt\u0131ndan gidebilirdi. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Yap\u0131m\u0131 1952\u2019de ba\u015flayan demiryolunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131  1976 \u2018da yap\u0131l\u0131yor. 235 t\u00fcnel, 425 k\u00f6pr\u00fcden olu\u015fuyor. Kimi yerde nehirlerin ve g\u00f6llerin \u00fczerinden devam ediyor. Kimi yerde deniz seviyesinden 1000 metre y\u00fckse\u011fe \u00e7\u0131k\u0131yor. O d\u00f6nem d\u00fcnyadaki en y\u00fcksek demiryolu k\u00f6pr\u00fcs\u00fc olan Mala Rajeki\u2019nin \u00fczerinden ge\u00e7iyor. Y\u00fcksekli\u011fi 204 uzunlu\u011fu 500 metre.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mala Rijeka K\u00f6pr\u00fcs\u00fc<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok konforlu oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bizim Anadolu hatlar\u0131ndaki trenler gibi. Yolculuk on bir saat s\u00fcr\u00fcyor. Var\u0131\u015flar \u00e7o\u011fu zaman r\u00f6tarl\u0131. Yedi saatlik yolculuk h\u0131z s\u0131n\u0131rlar\u0131 nedeniyle on bir saate \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Yazlar\u0131 g\u00fcnde iki sefer yap\u0131l\u0131yor. Gece ve g\u00fcnd\u00fcz treni, S\u0131rbistan, Saraybosna ve Karada\u011f topraklar\u0131ndan ge\u00e7iyor. G\u00fcnd\u00fcz treninde, Karada\u011f\u2019a giri\u015f yapt\u0131ktan sonra aktarma yap\u0131l\u0131yor, koltuk yerine kompart\u0131manl\u0131 trenle devam ediyor yolculuk. Kompart\u0131manl\u0131 olanlarda \u201ctren yolculu\u011fu hissi\u201d daha fazla. Aktarma s\u0131ras\u0131nda pasaport kontrol\u00fc var. \u00dclke par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131ndan beri herkes pasaportla ge\u00e7iyor bir di\u011fer \u00fclkeye. Yolcular daha \u00e7ok \u00f6\u011frenci ve gezginler. Ara istasyonlarda treni yerel halk kullan\u0131yor. \u00c7o\u011fu vagonda sigara i\u00e7mek serbest. Yasak yazsa da serbest. S\u0131rbistan\u2019da bir\u00e7ok kapal\u0131 mekanda sigara serbest. Sigara t\u00fcketimi konusunda d\u00fcnyada 5. S\u0131rada olmalar\u0131 yasaklar\u0131 a\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Biletlerde koltuk numaralar\u0131 var ama kimse buna uymuyor. S\u0131rbistan\u2019da genel olarak otob\u00fcs ve trenlerde koltuk numaras\u0131na uyulmuyor. Bunu anlamak uzun s\u00fcr\u00fcyor. Biletler \u00e7ok ucuz. 24 Euro. Biletin fiyat\u0131 uzun zamand\u0131r b\u00f6yle. Bilet internetten sat\u0131lm\u0131yor, gi\u015feden al\u0131yorsunuz ama d\u00f6n\u00fc\u015f biletini alam\u0131yorsunuz. Biletler trenin hareket etti\u011fi istasyondan sat\u0131l\u0131yor sadece. S\u0131rbistan genel olarak online i\u015flemler a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019nin gerisinde. Nas\u0131l olmas\u0131n ki? 80 \u2019lerde sosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc. 90\u2019larda i\u00e7 sava\u015f. Yak\u0131n d\u00f6nemde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 sarsan ekonomik ve politik kriz. <\/p>\n\n\n\n

\u00dclke sosyalizmin a\u00e7\u0131k m\u00fczesi gibi. Bir\u00e7ok yerde kullan\u0131lmayan raylar, kaderine terkedilmi\u015f vagonlar var. Bir zamanlar i\u015f\u00e7ilerin y\u00f6netti\u011fi fabrikalar gibi. Yolculuk birazda Yugoslavya\u2019n\u0131n d\u00fcn\u00fc bug\u00fcn\u00fc gibi. Manzaran\u0131n ihti\u015fam\u0131ndan hatt\u0131n nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ara\u015ft\u0131r\u0131nca projenin alt\u0131ndan sosyalizm \u00e7\u0131k\u0131yor. Ne teknoloji ne para hi\u00e7bir \u015fey insan\u0131n inanc\u0131ndan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha do\u011fruluyor bu demiryolu hatt\u0131. Hatt\u0131n yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda 12 bin g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. ORA g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri diyorlar. Bu b\u00fcy\u00fck eme\u011fin sahibi sosyalizm inan\u00e7.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1945\u2019 te fa\u015fizme ge\u00e7it vermeyen ve \u00e7ok a\u011f\u0131r bedeller \u00f6deyen halk, Tito \u2019nun \u00f6nderli\u011finde bir araya gelir. Tito, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir lider. D\u00f6nemin en b\u00fcy\u00fck iki devi Amerika ve Sovyetlerin i\u00e7inde yeralmad\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler kurmu\u015f. Cenazesi d\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok liderinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 cenaze olarak tarihe ge\u00e7mi\u015f. Hitlerin ve Stalin\u2019in korktu\u011fu adam diye bahsediliyor.<\/p>\n\n\n\n

Tren yolculu\u011fundan g\u00f6zlemler anlatmak isterken yaz\u0131 Tito ve Yugoslavya anlat\u0131s\u0131na d\u00f6nd\u00fc. Belki de muhte\u015fem manzaralardan daha \u00e7ok beni etkileyen, b\u00f6yle bir hayalin hayata ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131. \u0130nsan iradesinin her\u015feyden g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu g\u00f6stermesi. \u0130kinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan a\u011f\u0131r bedelle \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir \u00fclkenin d\u00fcnyan\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fclkesi haine gelebilmesi. <\/p>\n\n\n\n

Tabi ki tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k Tito ya da Yugoslavya sosyalist miydi? Muhalifleri \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131, \u00f6zel cezaevleri \u00e7ok me\u015fhur. L\u00fcks ya\u015fam\u0131n\u0131 herkes ele\u015ftiriyor. Bar-Belgrad hatt\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 l\u00fcks Mavi Treni de \u00e7ok me\u015fhur. Tren Belgrad\u2019da sergileniyor tren. Hatta ziyaret\u00e7iler yak\u0131n zamana kadar bu trenle yolculuk yapabilmi\u015fler.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tito\u2019nun Mavi Treni<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tito sonras\u0131\u2026 Sonras\u0131n\u0131 hepimiz biliyoruz. 90 \u2018l\u0131 y\u0131llarda birbirini bo\u011fazlayan halklar. 80\u2019lerde  yanl\u0131\u015f politikalar sonucu fabrikalar\u0131n zarar etmesi. 2000\u2019lerde ba\u015flayan \u00f6zelle\u015ftirme politikalar\u0131. \u00dclkenin h\u0131zla yabanc\u0131 sermayeye a\u00e7\u0131lmas\u0131. \u0130\u015f\u00e7ilerin y\u00f6netti\u011fi Partizan, Proleter adl\u0131 fabrikalar\u0131n \u015fimdi bir nostalji olmas\u0131. Bir sinemac\u0131n\u0131n deyimiyle; Uyuyan Beton d\u00f6n\u00fc\u015fmesi.<\/p>\n\n\n\n

Son istasyon Novi Sad yaz\u0131yor ama tren bir \u00f6nceki istasyondan seferini tamaml\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc 10 ay \u00f6nce Novi Sad istasyonunun \u00e7at\u0131s\u0131 \u00e7\u00f6kt\u00fc ve 16 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi. \u00dclke on ayd\u0131r ayakta, her g\u00fcn eylem yap\u0131l\u0131yor. Yorulmuyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc kazaya sebep ihale yolsuzlu\u011funda yeralan herkesin yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 istiyorlar. Halk\u0131n on ayd\u0131r direnmesinin sebebi kurumsalla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fan yolsuzlu\u011fa dur demek. S\u0131rbistan halk\u0131 direniyor. Gen\u00e7ler en \u00f6nde. Tan\u0131mad\u0131klar\u0131 Tito d\u00f6neminin miras\u0131yla. <\/p>\n\n\n\n

Bakal\u0131m b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 etkileyen b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n, devletin bir m\u00fc\u015fterisi haline getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bu r\u00fczgar Belgrad\u2019\u0131 nereye g\u00f6t\u00fcrecek ya da Belgrad\u2019daki bu direni\u015f d\u00fcnyay\u0131 nereye g\u00f6t\u00fcrecek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yugoslavya\u2019n\u0131n kalbinden Adriyatik\u2019e yolculuk! Tito\u2019nun akl\u0131ndan ge\u00e7en ilk c\u00fcmle buydu san\u0131r\u0131m. Projenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla ilgili…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3202,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31,33],"tags":[],"class_list":["post-3201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-balkanlar","category-yugoslavya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3201"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3205,"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3201\/revisions\/3205"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/melihayildiz.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}